ครม. ไฟเขียวกฎหมาย Lemon Law — สินค้าชำรุดในเวลาที่กำหนด ภาระพิสูจน์ตกที่ผู้ขาย
เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ. .... (Lemon Law) ตามที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เสนอ ถือเป็นกฎหมายลักษณะนี้ฉบับแรกของไทย โดยกำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดของผู้ขายต่อสินค้าที่ชำรุดบกพร่องให้ชัดเจน และโอนภาระการพิสูจน์จากผู้ซื้อไปยังผู้ขาย ขณะนี้ยังเป็นเพียงร่างที่ ครม. เห็นชอบ ต้องผ่านการตรวจของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาและรัฐสภาก่อนจึงจะมีผลบังคับใช้
สาระสำคัญ
- บทสันนิษฐานความชำรุดบกพร่อง: หากสินค้าปรากฏความชำรุดภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดนับจากวันส่งมอบ ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าสินค้านั้นชำรุดมาตั้งแต่เวลาส่งมอบ — สินค้าทั่วไป 6 เดือน, รถยนต์ 1 ปี, รถจักรยานยนต์ 6 เดือน
- ภาระพิสูจน์ตกที่ผู้ขาย: เดิมผู้ซื้อต้องพิสูจน์เองว่าสินค้าบกพร่องมาแต่ต้น กฎหมายใหม่ย้ายภาระนี้ไปที่ผู้ขายภายในกรอบเวลาข้างต้น
- สิทธิเยียวยา 4 ทาง: ผู้ซื้อเลือกได้ตามความเหมาะสมของปัญหา ได้แก่ ซ่อม เปลี่ยนสินค้า ลดราคา หรือเลิกสัญญา
- กรอบเวลาซ่อม: สินค้าทั่วไปและรถจักรยานยนต์ต้องซ่อมให้เสร็จภายใน 60 วัน รถยนต์ภายใน 90 วัน หากผู้ขายซ่อมไม่เสร็จตามกำหนด ผู้ซื้อมีสิทธิขอลดราคา เลิกสัญญา หรือเรียกค่าเสียหาย
ใครได้รับผลกระทบ
- ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าให้ผู้บริโภค: ร้านค้า ผู้ผลิต และผู้นำเข้า ต้องเตรียมรับผิดชอบสินค้าชำรุดตามกรอบเวลาใหม่ และวางระบบรับเรื่อง–ซ่อม–เปลี่ยนสินค้าให้ทันกำหนด
- ธุรกิจยานยนต์/เครื่องใช้ไฟฟ้า: กลุ่มที่มีกรอบเวลาสันนิษฐานยาวและมูลค่าสินค้าสูง ต้องบริหารต้นทุนการรับประกันและการเคลมอย่างรัดกุม
- ผู้ซื้อ/ผู้บริโภค SME: ในฐานะผู้ซื้อ ก็ได้รับความคุ้มครองมากขึ้นเมื่อซื้อสินค้ามาใช้ในกิจการ
ผลต่อ SME และสิ่งที่ควรเตรียม
สำหรับ SME ที่เป็นผู้ขาย กฎหมายนี้เพิ่มภาระความรับผิดและอาจกระทบงบการเงิน เพราะต้องประมาณการหนี้สินจากการรับประกัน/การเปลี่ยนคืนสินค้า (provision) และจัดการกระแสเงินสดสำหรับการเยียวยาให้สอดคล้องมาตรฐานการบัญชี
- ทบทวนเงื่อนไขการรับประกันและนโยบายคืน/เปลี่ยนสินค้าให้สอดคล้องกรอบเวลาตามกฎหมายใหม่
- วางระบบบันทึกวันส่งมอบสินค้าและช่องทางรับแจ้งเคลมที่ตรวจสอบย้อนหลังได้
- ประเมินและตั้งประมาณการค่าใช้จ่ายรับประกัน/เปลี่ยนสินค้าไว้ในงบการเงิน
- หารือสำนักงานบัญชี/ที่ปรึกษากฎหมายเรื่องการบันทึกบัญชีและสัญญาซื้อขายก่อนกฎหมายมีผล
หมายเหตุ: ข้อมูลนี้เป็นสาระสำคัญของร่างกฎหมายที่ ครม. เพิ่งเห็นชอบ รายละเอียดและวันบังคับใช้อาจเปลี่ยนแปลงในชั้นกฤษฎีกาและรัฐสภา โปรดติดตามประกาศทางการก่อนปรับใช้จริง
ที่มา: สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) — มติ ครม. 16 มิ.ย. 2569
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี