ต้นทุนขาย (COGS) คำนวณยังไง สูตรต้นทุนสินค้าที่ขายสำหรับธุรกิจซื้อมาขายไป

สำหรับธุรกิจซื้อมาขายไป ตัวเลขที่กระทบกำไรมากที่สุดตัวหนึ่งคือ "ต้นทุนขาย" (Cost of Goods Sold: COGS) เจ้าของหลายคนเข้าใจว่าต้นทุนขายคือยอดที่จ่ายซื้อสินค้าในงวดนั้น ทั้งที่จริงต้องนำสินค้าคงเหลือต้นงวดและปลายงวดมาคิดด้วย บทความนี้อธิบายสูตรต้นทุนขายสำหรับกิจการซื้อมาขายไป พร้อมข้อควรระวังที่ทำให้กำไรผิดเพี้ยนโดยไม่รู้ตัว

สูตรต้นทุนขาย คำนวณยังไง

ต้นทุนขายคือต้นทุนของสินค้าที่ "ขายออกไปแล้ว" ในงวดนั้น ไม่ใช่ยอดที่ซื้อเข้ามาทั้งหมด เพราะสินค้าที่ซื้อมาแต่ยังขายไม่ออกจะค้างเป็นสินค้าคงเหลือปลายงวด ไม่ถือเป็นต้นทุนขายของงวดนี้ สูตรมาตรฐานสำหรับธุรกิจซื้อมาขายไปคือ

• สินค้าคงเหลือต้นงวด มูลค่าสินค้าที่เหลือยกมาจากงวดก่อน (เท่ากับสินค้าคงเหลือปลายงวดของงวดที่แล้ว)
• บวก ซื้อสุทธิระหว่างงวด ยอดซื้อสินค้าในงวด หักส่งคืน–ส่วนลดรับ และบวกค่าขนส่งเข้า (ต้นทุนที่ทำให้สินค้าพร้อมขาย)
• หัก สินค้าคงเหลือปลายงวด มูลค่าสินค้าที่ยังขายไม่ออก นับจริง ณ วันสิ้นงวด
• ได้เป็น ต้นทุนขาย ต้นงวด + ซื้อสุทธิ − ปลายงวด คือต้นทุนของสินค้าที่ขายไปจริงในงวดนั้น

ลองใส่ตัวเลขของกิจการดูว่าต้นทุนขายออกมาเท่าไหร่

ต้นทุนขายบอกอะไร และข้อควรระวัง

ต้นทุนขายเป็นตัวตั้งต้นของกำไรขั้นต้น ถ้าคิดผิดกำไรทั้งงบก็ผิดตาม จุดที่ SME พลาดบ่อยคือลืมนำสินค้าคงเหลือมาคิด หรือใช้ตัวเลขสต็อกที่ไม่ได้นับจริง

• ต่อยอดเป็นกำไรขั้นต้น กำไรขั้นต้น = รายได้จากการขาย − ต้นทุนขาย เป็นตัวชี้ว่าตั้งราคาขายเหนือต้นทุนสินค้าพอหรือยัง ก่อนหักค่าใช้จ่ายดำเนินงาน
• สต็อกปลายงวดกระทบกำไรโดยตรง ถ้าตีมูลค่าสินค้าคงเหลือปลายงวดสูงเกินจริง ต้นทุนขายจะต่ำและกำไรจะสูงเกินจริง ในทางกลับกันถ้าตีต่ำไปกำไรก็หายไปด้วย
• ต้องมาจากการนับจริง ตัวเลขสินค้าคงเหลือปลายงวดควรมาจากการตรวจนับสต็อกจริง ไม่ใช่เดาหรือใช้ยอดในระบบที่ไม่เคยกระทบกับของจริง
• ธุรกิจผลิต–บริการต่างออกไป สูตรนี้ใช้กับกิจการซื้อมาขายไป ส่วนโรงงานผลิตต้องรวมค่าวัตถุดิบ ค่าแรงทางตรง และค่าโสหุ้ยการผลิตเข้าไปในต้นทุนด้วย

อยากมั่นใจว่าต้นทุนขายและกำไรขั้นต้นของกิจการถูกต้อง ตั้งแต่การนับสต็อก ตีราคาสินค้าคงเหลือ ไปจนถึงการปิดงบ ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยวางระบบบัญชีสินค้าคงเหลือและตรวจต้นทุนให้สอดคล้องกับมาตรฐานการบัญชี

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเกี่ยวกับการคำนวณต้นทุนขาย (COGS) สำหรับธุรกิจซื้อมาขายไป (อัปเดต พ.ศ. 2569) วิธีตีราคาสินค้าคงเหลือและการปฏิบัติจริงอาจแตกต่างตามลักษณะกิจการและมาตรฐานการบัญชีที่ใช้ โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนนำไปใช้จริง