จำหน่ายสินทรัพย์ถาวร บันทึกกำไร/ขาดทุนจากการขายยังไงให้ถูกต้อง

เมื่อธุรกิจขายรถยนต์ เครื่องจักร หรืออุปกรณ์เก่าออกไป ขั้นตอนไม่ได้แค่รับเงินแล้วจบ นักบัญชีต้องตัดสินทรัพย์ออกจากบัญชีพร้อมรับรู้ กำไรหรือขาดทุนจากการจำหน่าย ให้ถูกต้อง มิเช่นนั้นงบกำไรขาดทุนจะคลาดเคลื่อนและอาจกระทบฐานภาษีด้วย

สูตรคำนวณกำไร / ขาดทุนจากการจำหน่าย

หัวใจของการบันทึกคือเปรียบเทียบ ราคาขายที่ได้รับ กับ มูลค่าตามบัญชีสุทธิ (Net Book Value — NBV) ของสินทรัพย์ ณ วันขาย

• NBV = ราคาทุนเดิม − ค่าเสื่อมราคาสะสม
• กำไร / ขาดทุน = ราคาขาย − NBV

ตัวอย่าง: รถตู้ราคาทุน 800,000 บาท ค่าเสื่อมสะสม 600,000 บาท → NBV = 200,000 บาท ถ้าขายได้ 260,000 บาท = กำไร 60,000 บาท ถ้าขายได้ 150,000 บาท = ขาดทุน 50,000 บาท

รายการ Dr/Cr ที่ต้องบันทึก

บันทึกรายการขายสินทรัพย์ถาวรต้องครอบคลุม 3 ส่วนในคราวเดียว ได้แก่ รับรู้เงินที่ได้รับ ตัดสินทรัพย์ออก และตัดค่าเสื่อมสะสมออก ส่วนต่างที่เหลือคือกำไรหรือขาดทุน

• Dr เงินสด / ลูกหนี้ — ราคาขายที่ได้รับจริง
• Dr ค่าเสื่อมราคาสะสม — ยอดสะสมทั้งหมดจนถึงวันขาย
• Cr สินทรัพย์ถาวร (ราคาทุน) — ราคาทุนเดิมเต็มจำนวน
• Cr กำไรจากการจำหน่ายสินทรัพย์ (กรณีกำไร) หรือ Dr ขาดทุนจากการจำหน่าย (กรณีขาดทุน)

หมายเหตุ: หากขายกลางปี ต้องบันทึกค่าเสื่อมราคาสำหรับงวดปัจจุบันจนถึงวันขายก่อน แล้วจึงตัดสินทรัพย์ออก

สิ่งที่ต้องระวังด้านภาษี

สำหรับนิติบุคคล กำไรจากการจำหน่ายสินทรัพย์ถือเป็น รายได้ที่ต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล ส่วนขาดทุนจากการจำหน่ายสามารถหักเป็นค่าใช้จ่ายได้ตามปกติ จุดที่ SME มักพลาดมีสองข้อ

• ค่าเสื่อมราคาทางบัญชี vs ทางภาษีต่างกัน — อัตราและวิธีอาจไม่ตรงกัน NBV ที่ใช้คำนวณกำไรทางบัญชีกับทางภาษีจึงอาจต่างกัน นักบัญชีต้องปรับกระทบยอดให้ครบ
• ขายให้กรรมการหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง — หากราคาขายต่ำกว่าราคาตลาดอย่างมีนัยสำคัญ สรรพากรอาจประเมินโดยใช้ราคาตลาดแทน ควรมีเอกสารประเมินราคาสินทรัพย์รองรับ

ไม่แน่ใจว่า NBV คำนวณถูกหรือบันทึกรายการขายสินทรัพย์ครบหรือเปล่า ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเกี่ยวกับการบันทึกบัญชีจากการจำหน่ายสินทรัพย์ถาวร (อัปเดต พ.ศ. 2569) รายละเอียดอาจแตกต่างกันตามประเภทสินทรัพย์และสถานการณ์ โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนนำไปใช้จริง