จดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้า–ขายของออนไลน์ ใครต้องจด ภายในกี่วัน ไม่จดมีโทษไหม

เจ้าของธุรกิจ SME หลายคนสับสนระหว่าง "จดทะเบียนพาณิชย์" กับ "จดทะเบียนบริษัท" และ "จดภาษี" ว่าเป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่ ความจริงทั้งสามอย่างแยกจากกัน โดยเฉพาะพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ที่เริ่มจากขายในเพจหรือแพลตฟอร์มมักไม่รู้ว่าตัวเองอาจมีหน้าที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ตามกฎหมายด้วย บทความนี้สรุปว่าจดทะเบียนพาณิชย์คืออะไร ใครต้องจด ต้องจดภายในกี่วัน ค่าใช้จ่ายเท่าไหร่ และถ้าไม่จดจะมีโทษอย่างไร

จดทะเบียนพาณิชย์คืออะไร ต่างจากจดบริษัทและจดภาษียังไง

จดทะเบียนพาณิชย์เป็นการขึ้นทะเบียนการประกอบพาณิชยกิจตามพระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 คนละส่วนกับการจดจัดตั้งนิติบุคคลและการขึ้นทะเบียนภาษี

• จดทะเบียนพาณิชย์ — ขึ้นทะเบียน "ตัวกิจการ" ต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (กรุงเทพฯ ยื่นที่สำนักงานเขต ต่างจังหวัดยื่นที่เทศบาล/อบต.) เพื่อให้มีเลขทะเบียนพาณิชย์และป้ายทะเบียน
• จดทะเบียนบริษัท/ห้างหุ้นส่วน — เป็นการจัดตั้งนิติบุคคล คนละเรื่องกับทะเบียนพาณิชย์ (บุคคลธรรมดาก็จดทะเบียนพาณิชย์ได้โดยไม่ต้องตั้งบริษัท)
• ขึ้นทะเบียนภาษี — เช่น การจด VAT หรือการเสียภาษีเงินได้ เป็นหน้าที่กับกรมสรรพากรอีกต่างหาก จดทะเบียนพาณิชย์แล้วไม่ได้แปลว่าจด VAT อัตโนมัติ

ใครต้องจด และต้องจดภายในกี่วัน

ผู้ประกอบพาณิชยกิจตามที่กฎหมายกำหนดมีหน้าที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ กลุ่มที่ SME ต้องระวังเป็นพิเศษคือผู้ขายของออนไลน์ที่มีร้านค้าหรือช่องทางเป็นของตนเอง (พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์)

• ต้องยื่นภายใน 30 วัน — นับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ ต้องไปยื่นจดทะเบียนพาณิชย์ให้เรียบร้อย
• ค่าธรรมเนียมจดตั้งใหม่ 50 บาท — เป็นค่าธรรมเนียมที่ค่อนข้างต่ำ ไม่ใช่ภาระใหญ่สำหรับผู้เริ่มต้น
• ธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ต้องจด — เช่น มีเว็บไซต์/ร้านค้าออนไลน์ซื้อขายผ่านอินเทอร์เน็ต ไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็เข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

ไม่จดทะเบียนพาณิชย์ มีโทษไหม

การไม่จดทะเบียนพาณิชย์ตามกำหนดมีบทกำหนดโทษตามพระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 ไม่ใช่แค่เรื่องความน่าเชื่อถือ

• ปรับไม่เกิน 2,000 บาท — ผู้ประกอบพาณิชยกิจที่ไม่จดทะเบียนตามที่กฎหมายกำหนด มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• ปรับต่อเนื่องอีกวันละไม่เกิน 100 บาท — กรณีเป็นความผิดต่อเนื่อง (ยังไม่จด) ปรับเพิ่มอีกวันละไม่เกิน 100 บาท จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
• เสียโอกาสด้านความน่าเชื่อถือ — นอกจากโทษปรับ การมีทะเบียนพาณิชย์ยังช่วยยืนยันตัวตนร้านค้าและขอเครื่องหมายรับรอง DBD Registered เพิ่มความน่าเชื่อถือให้ลูกค้าได้

ถ้าคุณกำลังเริ่มร้านค้าหรือขายของออนไลน์ แล้วไม่แน่ใจว่าต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือต้องจดภาษีอะไรบ้าง ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยตรวจว่ากิจการของคุณเข้าข่ายต้องจดอะไร เตรียมเอกสาร และวางระบบบัญชี–ภาษีให้ถูกต้องตั้งแต่เริ่มต้น

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเกี่ยวกับการจดทะเบียนพาณิชย์ (อ้างอิงพระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 กำหนดยื่นจดภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ ค่าธรรมเนียมจดตั้งใหม่ 50 บาท และบทกำหนดโทษตามมาตรา 19 ปรับไม่เกิน 2,000 บาท กรณีความผิดต่อเนื่องปรับอีกวันละไม่เกิน 100 บาท ตามข้อมูลกรมพัฒนาธุรกิจการค้า dbd.go.th; อัปเดต พ.ศ. 2569) หลักเกณฑ์ ประเภทกิจการที่ต้องจด และขั้นตอนอาจแตกต่างกันตามพื้นที่และเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนนำไปใช้จริง