กลับไปหน้าบทความทั้งหมด
หนี้สิน · 1 มี.ค. 2569

ปรับโครงสร้างหนี้ ลงบัญชียังไง

การปรับโครงสร้างหนี้ (Debt Restructuring) เปลี่ยน เงื่อนไขเดิม ของเงินกู้ — ตาม TFRS 9 ต้องประเมินว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ "สำคัญ" (Substantial Modification) หรือไม่ ก่อนตัดสินใจวิธีบันทึก

กฎเกณฑ์ "10% Test"

  • เปลี่ยนสำคัญ — ส่วนต่าง NPV ของกระแสเงินสดใหม่กับเดิม > 10% ของมูลค่าหนี้เดิม → ถือว่าหนี้เดิมสิ้นสุด รับรู้หนี้ใหม่ทันที → กำไร/ขาดทุนจากการสละสิทธิ์ ในงบกำไรขาดทุน
  • เปลี่ยนเล็กน้อย — NPV ต่างกัน ≤ 10% → ปรับมูลค่าหนี้เดิมตาม NPV ใหม่ ผ่านงบกำไรขาดทุน (ส่วนต่างเข้าเป็นกำไร/ขาดทุน)
  • เปลี่ยนสกุลเงิน/ผู้ให้กู้/ลักษณะหนี้ — ถือเป็นสาระสำคัญทันทีไม่ต้องคำนวณ 10%
  • ค่าธรรมเนียม/ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง — ปรับ Effective Interest Rate ใหม่
ทำทีละขั้น
  1. เก็บสัญญาเดิมและข้อตกลงปรับโครงสร้างหนี้ใหม่ให้ครบ
  2. คำนวณ NPV ของกระแสเงินสดเดิมและใหม่ โดยคิดลดที่อัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง (EIR) เดิม
  3. ทำ 10% Test: หาส่วนต่าง NPV เทียบกับมูลค่าหนี้เดิม
  4. ถ้าต่าง > 10% → ตัดหนี้เดิม + รับรู้หนี้ใหม่ (Extinguishment); ถ้า ≤ 10% → ปรับมูลค่าหนี้เดิม (Modification)
  5. บันทึกกำไร/ขาดทุนในงบกำไรขาดทุน และคำนวณ EIR ใหม่หากเป็น Modification
  6. เปิดเผยเหตุผลและผลกระทบในหมายเหตุประกอบงบ + เช็คภาษีตามมาตรา 65 ทวิ

ตัวอย่างทางตัวเลข

หนี้เดิม 10 ลบ. ดอกเบี้ย 5% เหลือ 3 ปี → กระแสเงินสดเดิม NPV (ที่ EIR เดิม) = ~10 ลบ. หลังปรับ: ดอกเบี้ย 3% ขยาย 5 ปี → คำนวณ NPV ใหม่ที่ EIR เดิม 5% = ~9.2 ลบ. → ส่วนต่าง 0.8 ลบ. = 8% ของหนี้เดิม → ≤ 10% ถือเป็นเปลี่ยนเล็กน้อย ปรับมูลค่าหนี้ลง 0.8 ลบ. รับรู้กำไรในงบกำไรขาดทุน หากเกิน 10% ต้อง ตัดหนี้เดิม + รับรู้หนี้ใหม่ ที่มูลค่ายุติธรรม รับรู้ส่วนต่างเป็นกำไร/ขาดทุน นี่คือจุดที่ SME มักทำผิด — ทั้งคิดว่าไม่ต้องทำอะไร หรือคิดกำไรทั้งก้อนผิด

ลองคำนวณ

หนี้เดิม 10 ลบ. ใส่ส่วนต่าง NPV (เดิม−ใหม่) เป็นบาท เพื่อดูว่าคิดเป็นกี่ % ของหนี้เดิม (เกณฑ์ 10%)

฿
สัดส่วนของหนี้เดิม (× 100 = %)—

การปรับโครงสร้างหนี้กระทบทั้งบัญชีและภาษี ควรปรึกษาผู้สอบบัญชี + ที่ปรึกษาภาษีก่อนตกลงกับเจ้าหนี้

มีคำถามเพิ่มเติม? ปรึกษาทีม CKH Accounting ได้ฟรี

ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป (อัปเดต พ.ศ. 2569) อัตรา/เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศกรมสรรพากรหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง — โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีก่อนนำไปปฏิบัติจริง

มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี

ปรึกษาฟรี