รับรู้รายได้ตอนไหน ตาม TFRS 15 (ภาพรวม)
TFRS 15 กำหนดให้รับรู้รายได้เมื่อ โอนการควบคุมสินค้า/บริการ ให้ลูกค้า — ไม่ใช่ตอนรับเงิน นี่คือหลักสากลที่กิจการในไทยทุกประเภทใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562
5 ขั้นตอนของ TFRS 15
- ขั้น 1: ระบุสัญญากับลูกค้า (Contract) — มีข้อตกลงชัดเจน, มีคุณค่าทางการพาณิชย์, น่าจะเก็บเงินได้
- ขั้น 2: ระบุภาระที่ต้องปฏิบัติแยก (Performance Obligation) — สินค้าและบริการแต่ละชิ้นที่แยกได้
- ขั้น 3: กำหนดราคาธุรกรรม (Transaction Price) — รวมส่วนลด คูปอง ของแถม
- ขั้น 4: ปันส่วนราคาให้แต่ละภาระตามมูลค่ายุติธรรม
- ขั้น 5: รับรู้รายได้เมื่อปฏิบัติเสร็จ — Point in time (ครั้งเดียว) หรือ Over time (ทยอย)
- ระบุสัญญากับลูกค้า — มีข้อตกลงชัด มีคุณค่าทางพาณิชย์ และน่าจะเก็บเงินได้
- ระบุภาระที่ต้องปฏิบัติแยก (Performance Obligation) แต่ละชิ้น
- กำหนดราคาธุรกรรม รวมส่วนลด คูปอง ของแถม
- ปันส่วนราคาให้แต่ละภาระตามมูลค่ายุติธรรม
- รับรู้รายได้เมื่อปฏิบัติเสร็จ — Point in time หรือ Over time
กับดักที่พบบ่อยใน SME ไทย
หลายกิจการยังบันทึกรายได้ตอนรับเงิน (เกณฑ์เงินสด) — ผิดทั้งทางบัญชีและทางภาษี อย่างเช่นรับเงินค่ายิม 12,000 บาทล่วงหน้า 1 ปี ห้ามรับรู้รายได้ทั้งหมดในเดือนแรก — ต้องทยอยเดือนละ 1,000 หากตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีหรือสรรพากร อาจถูกประเมินรายได้ผิดงวด เสียเบี้ยปรับ-เงินเพิ่ม
รับเงินค่าสมาชิกยิม 12,000 บาทล่วงหน้า 1 ปี — รับรู้รายได้ยังไง?
หากธุรกิจมีสัญญาที่ซับซ้อน (รวมสินค้า+บริการ+ประกัน) ควรให้ผู้สอบบัญชีออกแบบนโยบายรับรู้รายได้ก่อน
หมายเหตุ: TFRS 15 ใช้กับกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (PAEs) — กิจการ NPAEs (SME ส่วนใหญ่) ใช้มาตรฐาน TFRS for NPAEs ซึ่งมีหลักการรับรู้รายได้ใกล้เคียงกันแต่ไม่ซับซ้อนเท่า
มีคำถามเพิ่มเติม? ปรึกษาทีม CKH Accounting ได้ฟรี
ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป (อัปเดต พ.ศ. 2569) อัตรา/เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศกรมสรรพากรหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง — โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีก่อนนำไปปฏิบัติจริง
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี