Process Costing สำหรับโรงงานผลิต

Process Costing = ระบบคิดต้นทุน เฉลี่ยต่อหน่วย ตามแต่ละขั้นตอนการผลิต (Process) เหมาะกับโรงงานผลิตจำนวนมาก สินค้าเหมือนกัน

หลักการ 5 ขั้นตอน

• 1) รวมต้นทุนของแต่ละแผนกผลิต (วัตถุดิบ + แรง + โสหุ้ย)
• 2) คำนวณ Equivalent Units (หน่วยเทียบเท่า) = หน่วยเสร็จ + (หน่วย WIP × % สำเร็จ)
• 3) ต้นทุนต่อหน่วยเทียบเท่า = ต้นทุนรวม ÷ Equivalent Units
• 4) แยกต้นทุนระหว่างหน่วยเสร็จ → โอนไปแผนกถัดไป/คลัง
• 5) เหลือใน WIP (Work-in-Progress) รอผลิตต่อ

ตัวอย่าง — โรงงานน้ำดื่ม กระบวนการบรรจุ

• ต้นเดือน WIP 1,000 ขวด (สำเร็จ 60%) เริ่มผลิตใหม่ 9,000 ขวด
• ต้นเดือน: เสร็จและโอน 8,500 ขวด คงเหลือ WIP 1,500 ขวด (สำเร็จ 40%)
• Equivalent Units = 8,500 + (1,500 × 40%) = 9,100 EU
• ต้นทุนรวมเดือน (วัตถุดิบ+แรง+OH) = 91,000 บาท
• ต้นทุน/EU = 10 บาท — โอนสินค้าเสร็จ 8,500 × 10 = 85,000 บาท / WIP คงเหลือ 600 × 10 = 6,000 บาท
• วัตถุดิบมักใส่ครบที่ต้น Process (Conversion Cost คิดตาม % สำเร็จ)

ความแตกต่างจาก Job Costing

• Job Costing: แยกต้นทุนตามงาน เหมาะกับสินค้าสั่งทำ
• Process Costing: เฉลี่ยต้นทุนต่อหน่วย เหมาะกับการผลิตต่อเนื่อง
• Hybrid (Operation Costing): เหมาะธุรกิจที่ผลิตเป็น Batch หลาย model — วัตถุดิบ Job-based แต่ Conversion Process-based
• วิธีคำนวณ EU: FIFO หรือ Weighted-Average — ส่วนใหญ่ในไทยใช้ Weighted-Average เพราะง่ายกว่า

การออกแบบ Cost Center และ Equivalent Unit ให้สะท้อนต้นทุนจริงต้องใช้ความรู้เทคนิค — ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

มีคำถามเพิ่มเติม? ปรึกษาทีม CKH Accounting ได้ฟรี

ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป (อัปเดต พ.ศ. 2569) อัตรา/เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศกรมสรรพากรหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง — โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีก่อนนำไปปฏิบัติจริง