โรงงานผลิต ระบบบัญชีต้นทุน
โรงงานผลิตควรมีระบบบัญชี ต้นทุน (Cost Accounting) มากกว่าระบบบัญชีทั่วไป — เพราะรู้ ต้นทุนจริงต่อหน่วย เป็นพื้นฐานในการตั้งราคา ตัดสินใจรับ Order และควบคุมประสิทธิภาพ
โครงสร้างต้นทุนผลิต 3 ส่วน
(1) Direct Materials (DM): วัตถุดิบทางตรงที่กลายเป็นสินค้า — ตรวจสอบผ่าน BOM (Bill of Materials) (2) Direct Labor (DL): ค่าจ้างพนักงานผลิตที่ทำงานบนสินค้า — ใช้ Timesheet ติดตาม (3) Manufacturing Overhead (OH): ค่าโสหุ้ยโรงงาน (ค่าเสื่อมเครื่องจักร ค่าน้ำ-ไฟ ค่าซ่อม ค่าหัวหน้าโรงงาน) — Allocate ตาม Driver เช่น Machine Hours, Labor Hours
เหมาะกับ Make-to-Order — โรงงานรับงานสั่งทำที่สเปคต่างกันทุก Job (เฟอร์นิเจอร์ เครื่องจักรพิเศษ) ติดตามต้นทุน DM + DL + OH แยกต่อ Job แล้วตั้งราคาตามความซับซ้อนของแต่ละงาน
เหมาะกับการผลิตต่อเนื่อง — โรงงานผลิตสินค้าสเปคเดียวกันเป็นกระแส (อาหาร เคมี กระดาษ) คิด ต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วย ในแต่ละแผนก/กระบวนการ ไม่แยกเป็น Job
วิธีคิดต้นทุน — เลือกตามลักษณะโรงงาน
Job Order Costing — เหมาะกับ Make-to-Order (โรงงานสั่งทำ เช่น เฟอร์นิเจอร์, เครื่องจักรพิเศษ) ติดตามต้นทุนต่อ Job Process Costing — เหมาะกับโรงงานผลิตเป็นกระแสต่อเนื่อง (อาหาร เคมี กระดาษ) คิดต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วย Standard Costing — เหมาะกับโรงงานผลิตซ้ำ ๆ — กำหนดต้นทุนมาตรฐาน + ติดตาม Variance ABC (Activity-Based Costing) — เหมาะกับโรงงานมี OH สูง และผลิตหลาย SKU ที่ใช้ทรัพยากรต่างกันมาก
- จัดทำ BOM (Bill of Materials) ละเอียดทุก SKU + Routing Sheet (ขั้นตอน + เวลามาตรฐาน)
- กำหนด Standard Cost ต่อหน่วย — แยก Direct Materials, Direct Labor, Manufacturing Overhead
- เลือก Driver สำหรับ Allocate OH (Machine Hours หรือ Labor Hours) ให้สะท้อนการใช้จริง
- แยกบัญชี WIP ออกจากวัตถุดิบและสินค้าสำเร็จรูป + ทำ Inventory/Cycle Count สม่ำเสมอ
- ทำ Variance Analysis ทุกเดือน — เทียบ Actual vs Standard (Material/Labor/OH Variance)
ระบบบัญชีต้นทุนซับซ้อน — ลงทุนระบบ ERP/MRP + ปรึกษาผู้สอบบัญชีที่เข้าใจโรงงานก่อนเริ่ม
มีคำถามเพิ่มเติม? ปรึกษาทีม CKH Accounting ได้ฟรี
ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป (อัปเดต พ.ศ. 2569) อัตรา/เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศกรมสรรพากรหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง — โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีก่อนนำไปปฏิบัติจริง
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี