ตรวจนับสินค้าคงเหลือประจำปี (Stock Count) ทำยังไงให้ตัวเลขในงบตรงกับของจริง

กิจการที่มีสินค้าคงเหลือ ไม่ว่าจะเป็นร้านค้า โกดัง หรือโรงงาน ตัวเลขสินค้าในระบบบัญชีกับของจริงในชั้นวางมักไม่ตรงกันเสมอไป สาเหตุมีตั้งแต่ลงบันทึกผิด ของชำรุดสูญหาย ไปจนถึงการหยิบใช้โดยไม่ตัดสต็อก การตรวจนับสินค้าคงเหลือประจำปี (Stock Count) จึงเป็นขั้นตอนที่ขาดไม่ได้ก่อนปิดงบ เพื่อยืนยันว่ามูลค่าสินค้าในงบการเงินสะท้อนของจริง และที่สำคัญคือ ตามประมวลรัษฎากร หากตรวจพบว่าสินค้าขาดจากรายงานสินค้าและวัตถุดิบ จะถูกถือเป็นการขายและต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม บทความนี้สรุปวิธีตรวจนับให้เป็นระบบและจุดที่ SME มักพลาด

ทำไมต้องตรวจนับสต็อกทุกปี

เจ้าของหลายคนมองว่าการตรวจนับเสียเวลาและต้องหยุดงาน แต่ผลของการไม่นับหรือนับลวก ๆ กระทบทั้งงบการเงินและภาษี

• มูลค่าสินค้าในงบต้องตรงของจริง — สินค้าคงเหลือเป็นทั้งทรัพย์สินในงบแสดงฐานะการเงินและเป็นตัวคำนวณต้นทุนขาย ถ้าตัวเลขเพี้ยน กำไรทั้งปีก็เพี้ยนตาม
• สินค้าขาดจากรายงานถือเป็นการขาย — ตามมาตรา 77/1(8)(จ) แห่งประมวลรัษฎากร สินค้าที่ขาดจากรายงานสินค้าและวัตถุดิบถือเป็นการขาย ต้องเสีย VAT จากราคาตลาด และอาจถูกเบี้ยปรับสองเท่าของภาษีตามมาตรา 89(10)
• เจอปัญหาก่อนสาย — การนับช่วยจับการทุจริต ของหาย ของหมดอายุ หรือสต็อกค้างที่ขายไม่ออก ได้เร็วขึ้น ก่อนจะกลายเป็นความเสียหายก้อนใหญ่

ขั้นตอนตรวจนับให้เป็นระบบ

หัวใจของการนับที่เชื่อถือได้คือการเตรียมตัว กำหนดจุดตัด (cut-off) ให้ชัด และมีคนสอบทานซ้ำ ไม่ใช่ปล่อยให้คนคนเดียวนับแล้วกรอกตัวเลขเอง

สินค้าที่ชำรุด เสื่อมสภาพ หรือมูลค่าสุทธิที่คาดว่าจะได้รับ (NRV) ต่ำกว่าต้นทุน ควรปรับลดมูลค่าให้สะท้อนความจริง ส่วนสินค้าที่จะทำลายทิ้งต้องทำตามขั้นตอนของสรรพากรแยกต่างหาก จึงจะตัดเป็นรายจ่ายได้

เช็กลิสต์ก่อนและระหว่างนับสต็อก

ติ๊กไล่ทีละข้อ เพื่อให้การตรวจนับเชื่อถือได้และใช้ยันกับสรรพากรได้

อยากวางระบบสต็อกและขั้นตอนตรวจนับให้รัดกุม ตัวเลขในงบตรงกับของจริง และไม่โดนประเมิน VAT จากสินค้าขาดบัญชี ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยออกแบบรายงานสินค้า วางจุดควบคุม และเตรียมเอกสารให้พร้อมรับการตรวจสอบ

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปอ้างอิงประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(จ) และมาตรา 89(10) (อัปเดต พ.ศ. 2569) วิธีปฏิบัติและผลทางภาษีอาจแตกต่างตามลักษณะธุรกิจและข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนดำเนินการจริง